Het Onderhoud van de Pipes

De zak:
Verwijder drones, blowpipe, chanter en cover.

Controleer of stocks goed vastzitten in de zak en dus niet
kunnen ronddraaien.
Breng de blowpipe weer aan en doe rubber stoppers in de overige stocks.
Blaas daarna de zak hard op en leg hem op tafel met de blowpipe de lucht in.

Controleer of je nergens lucht verliest.
De blowpipe mag niet snel naar het tafelblad zakken maar moet goed blijven staan.
De valve (klepje) hoor je soms ruisen. Daar verlies je dan lucht door.
Bij leren klepjes controleer je of ze soepel genoeg zijn en of ze niet te groot zijn zodat ze over de rand van de blowpipe heensteken.
Bij de Little Mac Valve kun je ook het systeem schoonmaken als het lucht door laat. Afspoelen onder een warme kraan en het rubberen klepje schoonwrijven kan goed helpen.

Controleer of de blowpipe niet te los in de blowpipestock zit.
In zo'n geval wat meer hennep gebruiken of dental floss. Als de hennep verteerd is, is het beter de winding helemaal opnieuw doen.
Treedt toch luchtverlies op, probeer dan te vinden waar dat is.
Je kunt dit soms goed voelen door met je bovenlip langs de naden te gaan. Je bovenlip is heel gevoelig voor tocht en zal beter dan je hand een luchtstroompje kunnen opmerken. Ook kun je wat verdunde zeepsop gebruiken. Op de plaats waar lucht verdwijnt zie je dan belletjes komen.

Wij raden niet aan om je zak opgeblazen helemaal onder water te houden

Controleer de stocks op "cracks".
Het zal niet de eerste keer zijn dat er ineens luchtverlies optreedt omdat er een scheur zit in één van de stocks.
Als drones te strak in de stocks zitten en de hennep zet uit door vocht kan zo'n stock barsten.
Ook fabricage fouten komen voor. Het hout is b.v. nog niet uitgewerkt als het gebruikt wordt.

Controleer de ritssluiting.
Hier kun je de silicone-gel op aanbrengen die je bij de zak meegeleverd hebt gekregen om de rits soepel en luchtdicht te houden.

Oplossen van problemen:
Bij leren zakken kan seasoning nodig zijn.
Een zak die doorgeblazen plekken vertoont moet worden vervangen.
Op deze plaatsen lijkt het alsof de zak "zweet".
Soms ontstaan kleine gaatjes in een leren zak naast de windingen met tying cord.
De stock opnieuw en iets dieper in de zak inbinden kan dan nog wel eens helpen.
Sommige zipperbags zijn al vrij snel niet meer luchtdicht maar lekken lucht
over het gehele oppervlak van de zak.
Je zult hem moeten vervangen.
Soms zie je bij deze zakken ook dat de verstevigde randen aan de
binnenzijde langs de dronestocks loslaten.
Tijdig repareren met lijm kan helpen maar meestal niet voor lang.
Soms is de hals van een zak te lang of gedraaid en is er geen onbelemmerde
toevoer van lucht mogelijk.
Als de zak in orde is kunnen we de cover weer aanbrengen en verder gaan met:

Drones:
Controleer alle verbindingen van de drones.
Hier moet je in de gaten houden dat de onderste verbinding, drone / stock, het stevigst moet zijn. De verbindingen op de tuning slides iets losser maar wel zo strak dat de drone top niet verticaal naar beneden geschoven kan worden.
In principe moet alleen dat deel draaien van de drone waar je aan wilt draaien en niet de andere verbindingen.

Controleer of de hennep verbindingen zelf draaien rond het houtdeel waar ze op vast zouden moeten zitten.
Zo ja……vervangen.
Gebruik daarvoor zwarte waxed hemp en gele waxed hemp. Begin met zwart en na 2 lagen windingen laat je geel meebeginnen……dan zwart afsnijden en verder gaan met de gele waxed hennep.
Maak de windingen netjes naast elkaar en controleer steeds of de verbinding al past. De verbinding mag best behoorlijk stevig zitten in het begin. De hennep drukt vrij snel in elkaar en dan zal de verbinding weer te los zijn.
Controleer de hennep verbindingen regelmatig b.v. elke week totdat er geen verandering meer optreedt en de windingen goed blijven.

Controleer nu ook meteen of de koorden of linten die de drones bij elkaar houden niet te strak zitten.
Soms draaien die mee als je drones wilt stemmen en krijg je een hele opgerolde toestand die je weer terug moet draaien zodra je drone gestemd is.
Het stemt niet alleen beroerd maar het ziet er ook niet netjes uit. Koorden iets losser maken stopt dit probleem.
Onnodig te zeggen dat de koorden ook niet naar beneden moeten zakken.
Als de koorden gerafeld zijn probeer dit dan zo goed mogelijk op te lossen.
Losse draadjes vastplakken of bespuiten met haarspray, loshangende koorden repareren met naald en draad.

Bij groot onderhoud kun je nog de binnenkant van de drones schoonvegen met borsteltjes en daarna de "bore" met olie behandelen.
Het oliën maakt de binnenzijde van de drones gladder waardoor de tone zal verbeteren.
Hierna moeten de drones wel ruim een half uur drogen voor je de pipes weer in elkaar kunt zetten.

Zilveren slides op de drones zien er mooier uit als ze regelmatig gepoetst worden.
Een zilverpoetslapje in je onderhoudsdoos doet wonderen.

Controleer of er niet ergens loshangende draadjes hennep of dental floss onder de verbindingen uitkomen.
Dit staat heel slordig.

Controleer tenslotte of de ferrules en projecting mounts van de drones niet loszitten.
Een goede lijm of wat hennep kun je in dit geval prima gebruiken.

De Blowpipe:
Controleer of het mondstuk goed strak vastzit op de blowpipe en of het mondstuk niet is doorgebeten of gescheurd.

Controleer de blowpipe op "cracks".
Maak regelmatig de blowpipe schoon van binnen met water en een borsteltje.
Ook het gebruik van desinfectans wordt aanbevolen.
Aangeraden wordt om b.v. een verdunde oplossing Dettol in een sprayflesje te doen en daarmee na het spelen de hennep van de blowpipe te besproeien.
Ook de binnenkant van synthetische zakken kun je hiermee desinfecteren.

Controleer gelijk of de lengte van je blowpipe goed voor je is.
Als je je gezicht weg moet draaien heeft de blowpipe doorgaans niet de
goede lengte. Je moet comfortabel kunnen spelen en recht vooruit kijken.

De Chanter:
Houten- en plastic chanters moeten regelmatig van binnen schoongemaakt worden.
Dit kan met een chanterborstel.
Besteedt aandacht aan de neck van de chanter en de reedseat.
Deze twee moeten goed worden schoongehouden omdat ze van zeer grote invloed zijn op de tone.

Check ook de vingergaten. Soms blijft hier vuil in achter.
Zorg er voor dat je regelmatig plakrestjes van afplaktape verwijdert zodat je vingers niet aan de chanter blijven plakken. Een stickeroplosmiddel is hier ideaal voor.

De Rieten:
Dronerieten moeten goed droog blijven.
Droog ze elke keer nadat je hebt gespeeld. Vocht onder het blad kun je met een tissue verwijderen.
Laat de rieten niet altijd in de zak (stocks) zitten. Ze kunnen dan door en door vochtig worden en zullen daardoor dichtslaan en een kortere levensduur hebben.
Zorg ervoor dat de rieten stevig in de reed seat vast zitten.
Genoeg hennep erom doen om doorlaten van lucht langs het riet te voorkomen.

Het chanterriet kan iets meer vocht verdragen maar ook de chanter kun je beter niet in je doedelzak laten zitten.
Het makkelijkst is het om een reed protector te gebruiken. Een soort dronestock met dicht uiteinde. Deze beschermt je chanterriet als je de chanter uit je doedelzak hebt gehaald.
Altijd oppassen dat je geen hoekjes van je chanterriet afstoot.

Tenslotte:
na het spelen:
Drones (met riet) verwijderen en plat in je kist leggen.
Blowpipe verwijderen en drogen, eventueel Dettol sprayen.
Chanter verwijderen, reed protector plaatsen.
Vochtsysteem uit je zak verwijderen en laten drogen.
Rits van de een sythetische zak openen en zak van binnen droogmaken als je hebt gespeeld. Eventueel Dettol sprayen.
Zak op drones, blowpipe etc. leggen en zodra je thuis bent, kist openmaken en je instrument zo laten drogen.
Berg onderhoudsmaterialen op in een apart doosje en laat ze niet allemaal door je kist slingeren. Ze kunnen je rieten en je pipes beschadigen.

Josien